Czy każdy ma prawo do równego traktowania? Sprawdź, co oznacza zakaz dyskryminacji

Czy wiek może być powodem odmowy udziału w projekcie? Czy osoba z niepełnosprawnością może zostać wykluczona z wydarzenia tylko dlatego, że organizator nie przewidział jej potrzeb? Gdzie kończą się uzasadnione zasady, a zaczyna nierówne traktowanie?

Równość nie oznacza, że wszyscy jesteśmy tacy sami

Każdy z nas ma inne potrzeby, możliwości i doświadczenia.

Jedni są młodzi, inni starsi. Niektórzy poruszają się na wózkach, inni mają trudności ze słuchem, wzrokiem czy komunikacją.

Równe traktowanie nie polega na ignorowaniu tych różnic. Chodzi o to, aby nie stawały się one nieuzasadnioną przeszkodą w korzystaniu z przysługujących nam praw.

Artykuł 21 Karty praw podstawowych UE zakazuje dyskryminacji, między innymi ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, pochodzenie czy przekonania.

Czy organizator projektu może ograniczyć wiek uczestników?

Wyobraźmy sobie projekt finansowany ze środków europejskich, skierowany wyłącznie do osób powyżej 60. roku życia.

Czy oznacza to dyskryminację młodszych mieszkańców?

Niekoniecznie.

Programy społeczne mogą być kierowane do konkretnych grup, jeżeli wynika to z ich uzasadnionych celów i obowiązujących zasad.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy organizator wyklucza osobę bez racjonalnego uzasadnienia, posługując się wyłącznie stereotypami dotyczącymi jej wieku.

Dlatego warto odróżniać uzasadnione kryteria uczestnictwa od dyskryminacji.

Czy niepełnosprawność może być przeszkodą w udziale w wydarzeniu?

Wyobraźmy sobie spotkanie dla mieszkańców organizowane w budynku, do którego prowadzą wyłącznie schody.

Osoba poruszająca się na wózku nie może dostać się do środka.

Czy organizator powinien zapewnić dostępność?

Obowiązki w tym zakresie zależą od rodzaju instytucji, wydarzenia i przepisów, które mają zastosowanie.

Podmioty publiczne mają określone ustawowo obowiązki dotyczące dostępności. W projektach finansowanych ze środków europejskich mogą obowiązywać również szczegółowe zasady równości szans i dostępności.

Czasem rozwiązaniem będzie zmiana miejsca spotkania, zapewnienie odpowiedniego wejścia lub inna forma uczestnictwa.

Czy równe traktowanie oznacza identyczne traktowanie?

Nie zawsze.

Osoba niewidoma może potrzebować dokumentu w dostępnej formie. Osoba niesłysząca – odpowiedniego sposobu komunikacji. Dziecko z niepełnosprawnością – dostosowania warunków nauki.

Takie rozwiązania nie muszą oznaczać uprzywilejowania.

Mogą być konieczne, aby każdy miał rzeczywistą możliwość korzystania ze swoich praw.

Co zrobić, gdy podejrzewamy dyskryminację?

Warto zacząć od ustalenia, jakie zasady obowiązują w danej instytucji lub programie.

Możemy poprosić o pisemne wyjaśnienie odmowy, sprawdzić regulamin i ustalić, czy istnieje procedura skargowa.

W zależności od sprawy pomocne mogą być również instytucje zajmujące się ochroną praw obywatelskich, w tym Rzecznik Praw Obywatelskich.

Równe traktowanie nie jest przywilejem. Jest zasadą, która pozwala budować społeczność otwartą na potrzeby różnych mieszkańców.

Podstawa prawna: art. 20, 21, 23, 24, 25 i 26 Karty praw podstawowych UE. Zakres stosowania Karty określa jej art. 51.